Ten minste een dak boven hun hoofd

‘Niet grenzen, maar mensen moeten worden beschermd’, is de oproep van vier hulporganisaties aan premier Rutte. ‘De maatregelen uit het principe-akkoord zijn alleen maar gericht op het in toom houden van de eigen politieke crisis en niet op het lenigen van de nood van tienduizenden mensen die vluchten voor oorlog, armoede en geweld.’ Wat kunnen we doen? Mensen met open armen ontvangen en zorgen dat ze naast eten op zijn minst een dak boven hun hoofd hebben.

Vluchtelingen en asielzoekers verblijven in eerste instantie in een noodcrisisopvang. Daar wachten ze op een (tijdelijke) verblijfsvergunning en pas als ze die hebben gekregen en ze statushouder zijn geworden, wordt hen een gemeente toegewezen waar ze mogen wonen. Niet iedere gemeente heeft echter snel woningen beschikbaar. Wat zijn de mogelijkheden?
 

Passende woonruimte is schaars. Het betreft immers altijd sociale huurwoningen en voor deze woningen staan ook anderen in de rij. De enorme vraag naar sociale huurwoningen waar gemeenten voor staan, vraagt om creativiteit. Hoe kunnen ze snel bouwen, waar kunnen ze door transformatie snel woningen creëren? En wat kunnen de markt en de corporaties doen? Marktpartijen hebben de laatste jaren al veel aandacht besteed aan het versneld bouwen van woningen, ook voor de reguliere markt. Door in de fabriek te bouwen en op locatie te assembleren, levert de ene bouwer prefab in 60 dagen, de ander in een week en er zijn zelfs bouwers die seriewoningen in 24 uur per woning kunnen neerzetten. Tijdelijke en semipermanente huisvesting voor statushouders behoren inmiddels tot het pakket flexibele huisvestingsoplossingen. Herindeelbaar, demontabel en herbruikbaar. Het kabinet heeft in november 2015 geld beschikbaar gesteld voor het op deze manier bouwen van 3500 extra woningen voor vluchtelingen.

Op dit moment zijn er echter ruim 16.000 mensen die recht hebben op een woning en er komen er alleen maar meer bij. Roeien met de riemen die je hebt, dus. Corporaties zijn daar heel creatief in gebleken. Zo zorgen gemeente Eindhoven en de corporaties in die regio de komende twee jaar voor achthonderd extra sociale huurwoningen, door woningen te kopen, versneld te bouwen en te splitsen zodat meer mensen gebruik kunnen maken van het aanbod. In Berkelland, Gelderland, bouwt woningcorporatie ProWonen tijdelijke woningen die maximaal tien jaar zullen blijven staan. Zayaz, woningcorporatie in Den Bosch, bouwt hun voormalige hoofdkantoor om naar appartementen waarvan een deel bestemd wordt voor vergunninghouders. De Key in Amsterdam vraagt aan woninggroepen en studentenhuizen om kamers die vrij komen, aan een vergunninghouder aan te bieden. In Limburg staan veel woningen te koop. Corporaties hebben het idee opgevat om deze woningen in beheer te nemen en te verhuren aan vergunninghouders.

Leegstaande zorgcentra, kantoren en bedrijfspanden, herbestemming van studentenflats en loodsen, een stop op de verkoop van sociale huurwoningen om voldoende aanbod te behouden voor de markt en de extra behoefte, mobiele units of containerwoningen op locaties voor tijdelijke huisvesting, particuliere woningen die leegstaan, semipermanente bebouwing … de mogelijkheden voor onconventionele huisvesting blijken vele malen groter dan voorheen gedacht.

Er zijn ook nog heel andere creatieve oplossingen bedacht om vluchtelingen aan woonruimte te helpen. Zo kwam Abeer Seikaly met een geweven tent met een wateropslagtank. Studenten uit Londen creëerden een jas die je kunt gebruiken als tent en IKEA bedacht woningen met zonnepanelen voor vluchtelingenkampen.

Vorige maand heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken ook een Tijdelijke subsidieregeling stimulering huisvesting vergunninghouders in het leven geroepen. Bedoeld voor de bouw of transformatie van woningen voor vergunninghouders zodat reguliere woningzoekenden niet verdrongen worden in de markt. Als woningaanbieder kun je per vergunninghouder € 6250,- krijgen, per verhuurder maximaal € 15 miljoen per jaar. In totaal is € 87,5 miljoen beschikbaar. In de eerste helft van 2016 hebben al zo’n 20.000 vergunninghouders recht op een woning, dus het budget zal niet toereikend zijn. En de strategie is: wie het eerst komt, het eerst maalt. Wil je iets voor vergunninghouders betekenen, dan moet je opschieten, dus. Meer informatie over de subsidieregeling vind je in de Staatscourant van 15 december 2015.